|
Irish Republican Army (Iers: Óglaigh na hÉireann) of IRA is de naam voor verschillende paramilitaire organisaties die zich het Iers Republikeinse Leger noemen. De IRA streeft een eilandbrede Ierse staat na, zonder banden met het Verenigd Koninkrijk. Hierbij wordt geweld niet geschuwd. Allen zeggen ze af te stammen van het eerste Iers Republikeins Leger, het leger van de Ierse Republiek zoals deze door de Dáil Éireann werd opgericht in 1919. Naar deze groep wordt gerefereerd als de Old IRA (de oude IRA).
Hoewel het "het leger" is wordt meestal "de IRA" gebruikt (maar "het IRA" komt ook voor).
Geschiedenis
Het vredesverdrag van 1921
De IRA ontstond uit de Paasopstand van 1916, waarbij de Irish Republican Brotherhood die in 1858 in de Verenigde Staten gesticht werd, een belangrijke rol speelde.
In de jaren 1919 tot 1921 voerde de IRA de strijd tegen de Britse overheersing op. In 1921 viel de IRA uiteen na een interne strijd tussen voor- en tegenstanders van een vredesverdrag met Groot-Brittannië. In de jaren dertig flakkerden de activiteiten van de IRA weer op in de vorm van bomaanslagen.
Na de Tweede Wereldoorlog hernam de IRA nogmaals haar activiteiten, zij het ditmaal voornamelijk in Noord-Ierland met bomaanslagen tegen openbare gebouwen. Een derde heropleving volgde in 1968. Het jaar daarop kwam het tot een splitsing tussen de traditionals of rode IRA-leden en de provisionals of groene IRA-leden. De traditionals voerden de strijd met traditionele middelen (bomaanslagen), terwijl de provisionals stadsguerrilla voerden.
Toen Noord-Ierland in 1972 onder direct Brits bestuur werd geplaatst, verlegde de IRA zijn actieterrein weer naar Nederland (Roermond) en Duitsland.
Aan de gewapende strijd van de IRA kwam in september 1993 voorlopig een einde toen de organisatie een wapenstilstand aankondigde. De pogingen tot een vreedzame oplossing voor het Noord-Ierse conflict te komen mislukte echter waardoor de IRA in 1996 opnieuw enkele aanslagen pleegde. In juli 1997 volgde er een tweede bestand. Dit was een voorwaarde voor de toelating van Sinn Féin, de politieke arm van de IRA, tot de vredesbesprekingen van september 1997. Op 10 april 1998 (het Goede Vrijdag-akkoord) kwam het tot een vredesakkoord dat zowel door Sinn Féin als door de Ulster Unionist Party werd getekend.
In juli 2001 raakte het vredesproces opnieuw in het gedrang doordat de IRA nog steeds niet alle wapens had ingeleverd zoals afgesproken in het Goede Vrijdag-akkoord.
Op 28 juli 2005 heeft de IRA zijn leden opgedragen een definitief einde te maken aan de gewapende strijd. De organisatie deed dat in een op televisie uitgezonden verklaring. In de door Britse media als historisch omschreven verklaring verklaarde de organisatie dat het opheffen van de gewapende strijd diezelfde dag zou ingaan.
Splintergroepen
Zie ook
Externe link
Verklaring op de website van de BBC
|
