Avrupa'n-n uydudan çekilen görüntüsü

Dünya üzerinde Avrupa'n-n yeri

Avrupa, Afrika'n-n kuzeyinde, Asya'n-n bat„s“nda ve Atlas Okyanusu'nun do-usunda bulunan yar“mada. Üzerinde birçok ülke mevcuttur.

Avrupa, Sami dillerde Erep (yahut Irib), güne-in batt taraf anlam-na gelir. Fenikelilerden Yunanl-lara geçen bu ad, Yunanca'da Europa olmu- ve Ege Denizi'ne göre bat-da bulunan ülkelere bu ad verilmi-tir.

Ayr-ca Mitolojide Finike kral- Agenar ile Telepassa'n“n k„z-n“n ad„d“r. Bo-a -ekline giren Zeus taraf-ndan “da'ya kaç„r-lm--t“r Zeus'tan Minos, Sarppedon ve Rhadamnthys isminde üç çocugu olmu-tur; Ad- bir yar-madaya verilmi-tir.

Tarihi

Ana madde: Avrupa tarihi

En geni- döneminde Roma „mparatorlu“u (M.S. 100)

Öteden beri büyük krall-k ve imparatorluklara be-iklik yapm-- bu yar-mada, endüstri devriminden sonra da, geli„mi-li“ini korumu- ve di-er tüm k-talara göre endüstrile-mesini k-sa sürede tamamlam„-t“r.

Avrupa'n-n önemi, konumu, yüz ölçümü, do-al kaynaklar-, nüfusu ve fiziki özelliklerinden de-il, sahip oldu-u insan kayna-- ve onun niteliklerinden ileri gelmektedir. -yi e„itilmi“ insanlardan olu-an nüfus, bilim ve teknolojide göstermi- oldu-u ilerlemeler sayesinde, ekonomik yönden de geli„mi“ ve yüksek bir hayat standard-na ula„m--t“r. Do-al kaynaklar- az olan Avrupa, bu geli-mesini tamamen insan kayna„-n“n yüksek niteliklerine ve sömürgecilik sisteminin nimetlerine borçludur. Günümüzde dünyan-n en büyük güç oda-- olan ABD'nin halk- da çok büyük oranda Avrupa kökenlidir. Ayr-ca bilimsel ve teknolojik geli-melerin kilometre ta„lar“ olan önemli bulu„lar“n ço-u da Avrupal-lar taraf-ndan gerçekle„tirilmi“tir. Avrupa ülkelerinin her yönden birle-mesini amaçlayan ve bu yolda önemli a-amalar gerçekle-tiren Avrupa Birli-i, Avrupa'n-n yeryüzündeki gücünü ve önemini daha da art„rmaktad“r.

Avrupa Bayra--, Avrupa Birli-i Taraf-ndan da kullan„l“yor

1990 y„l“na kadar (So“uk Sava„'“n bitimi) Avrupa'da birbirinden farkl- siyasal ve ekonomik sistemler ve bunlar-n temsilcilerinden olu-an bloklar mevcuttu. Bunlardan biri, -imdi de mevcut olan çok partili demokratik sistemi ve serbest piyasa ekonomisini uygulayan Bat- Bloku di-eri ise tek partili sosyalist siyasal sistemle s„k“ bir devletçi ekonomiyi uygulayan Do-u Bloku'ydu. Ancak Do-u Bloku'nun lideri olan SSCB'nin ekonomik ve siyasal sisteminin iflas etmesiyle do-u blo-u da çökmü-tür. Eski Do-u Bloku ülkeleri, ekonomik ve siyasal sistem olarak Bat- Blokuna yak„nla“ma yolunda önemli ad-mlar atm„-lard“r. Çok partili demokratik sisteme ve serbest pazar ekonomisine geçi- yapman-n sanc„lar“ atlat-lmak üzeredir. Avrupa Birli-i'ne yap-lan ba-vurular olumlu kar„-lanm-“ ve ba-vuran ülkeler ile AB aras-nda uyum çal„-malar“ sürdürülmektedir. Do-u Bloku'nun askeri örgütü olan Comecon da da„-t-lm-“ ve eski Do-u Bloku ülkeleri, Bat- Avrupa'n-n askeri örgütü olan NATO'ya girmek için ba-vuruda bulunmu-lar ve bu konuda önemli geli-meler sa„lanm--t“r. Böylece Avrupa'da 1990 öncesinin askeri, ekonomik ve siyasi kutupla„mas“ önemli ölçüde ortadan kalkm„-t“r.

Co„rafyas“

Ana madde: Avrupa co„rafyas“

Avrupa k„tas“

Avrupa geleneksel olarak Dünya'daki 7 k“tadan biri olarak dü-ünülmektekle birlikte asl-nda Asya ile co-rafi aç-dan ba„lant-l“ bir k„tad“r ve bazan Avrasya ad- alt-nda an„l“r. Avrupa'n-n geleneksel tan„m“na göre Ural Da„lar“ Avrupa'n-n do-udaki s„n-r-n“ olu-tururlar. Güneydo-u'daki s„n-r-n“ Ural Nehri olu-turur. S„n“r Hazar denizi, Kafkas Da„lar-n“n zirveleri boyunca devam eder, Karadeniz, “stanbul Bo„az“, Marmara Denizi ve Çanakkale Bo„az“'yla belirlenir. Akdeniz Avrupa'n-n güney s„n-r-n“, Kuzey Buz denizi kuzey s„n-r-n“, Atlas Okyanusu ise kuzey ve bat- s„n-r-n“ belirler. “zlanda Avrupa'dan çok Kuzey Amerika'ya yak-n olmakla birlikte Avrupa'n-n bir parças- olarak say„lmaktad“r. Avrupa yar„madas“ güneyde Afrika k„tas“na oldukça yakla--r (Cebelitar“k Bo„az“ 14 km). Güneydo-uda ise Asya ile hemen hemen biti-ir (“stanbul Bo„az“ 0,7 km., Çanakkale Bo„az“ 1,3 km.).

Avrupa'n-n yüzölçümü 10.523.000 km2 dir. Bu ise yeryüzünün %5'i, karalar-n % 15'i Avrasya'n-n 1/5'i demektir. Avrupa, yakla--k olarak harita üzerinde 35 ile 70 kuzey paralel daireleri ile 10 ile 60 do-u meridyenlerinin çerçeveledi-i bir üçgene benzer. Yar-madada 0-4 saat dilimleri yer al-r.

Avrupa'n-n uç noktalar- ise; kuzeyde Kuzey burnu (71° 10' kuzey enlemi), güneyde Mora'n-n Matapan burnu (36° 23' kuzey enlemi), Bat-da Rocca (Portekiz) burnu (9° 29' bat- boylam-), do-uda Ural da„lar“ (60° do-u boylama)'d-r. Rocca burnu ile Ural Da„lar“ aras-ndaki uzunluk 5500 km, Kuzey burnu ile Matapan burnu aras-ndaki geni-lik 3800 km'dir.

Avrupa ülkeleri co-rafi konumlar-, yani bulunduklar- yer ve ekonomik geli„mi“lik aç-dan; Bat- Avrupa ülkeleri, Kuzey Avrupa Ülkeleri (“skandinavya ve Balt-k ülkeleri), Akdeniz ülkeleri, Orta Avrupa ülkeleri, Do-u Avrupa ülkeleri ve Balkan Ülkeleri gibi guruplara ayr„lmaktad“r.

Avrupa'n-n genel co-rafî özelliklen maddeler halinde -öyledir;

• Avrupa bir devrimler yar„madas-d“r. Özellikle demokrasi, endüstriyel ve bilimsel aç-dan dünyay- etkileyen devrimleri gerçekle„tirmi“tir.
• Nüfus yo„unlu“unun fazla oldu-u bir yar„madad“r. Hayat seviyesi yüksektir. Nüfus art çok azd-r. Hatta baz- ülkelerde nüfus azalmas- vard-r.
• Avrupa, dünyada ihracat ve ithalatta önde gelen yar„madad“r. Dünyada üretilen endüstri ürünlerinin üçte biri bu yar-madaya aittir.
• Endüstrile„mi“ ülkelerin topland bir yar„madad“r. Birle“ik Krall-k (-ngiltere), Fransa, “talya ve Almanya endüstrile-me aç„s“ndan çok ileri durumdad-r.
• Çe-itli uluslara mensup insanlar-n ya-ad Avrupa'da 50 civar-nda devlet vard-r. Kom-u ülkeler aras-nda dil, ekonomik ve kültürel aç-dan önemli farklar bulunur.

Avrupa'ya ait nüfus ölçümleri

• Yüzölçümleri: 10.600.000

• Nüfusu: 636.360.000 ki-i

• Nüfus yo„unlu“u: ortalama 61 ki-i/km²

• En yüksek ve en alçak noktas-: mont blanch-4810km(fransa alpleri)-Hazar denizinin kuzeyi 28m.

• En büyük gölü: Ladoga gölü-18.400

• En büyük adas-: Büyük Britanya(-ngiltere)

Ekonomisi

Ana madde: Avrupa ekonomisi

Ki-i ba-- GSY-H
siyah:$27.000;Koyu ye-il:$17.000-$26.999 aras„;Ye“il:$9.000-$16.999 aras„;aç“k ye-il:$8.999 ve a„a--s“

Avrupa ekonomisi, 50 farkl- devlet içinde 710 milyondan fazla ki-iyi kapsar. Benzer di-er k-talar, Avrupa devletlerinin farkl- zenginlikleri, en fakirlerinin di-er k-talardaki en fakir devletlerin ya-am standartlar-ndan ve GSY-H ko„ullar“ndan çok üstünde olmas-na ra-men. Zenginlikler fark- en kabaca Avrupa boyunca bat„-do“u bölümünde görülebilir. Bat- Avrupa ülkelerinin hepsi yüksek GSY-H ve ya-am standartlar-na sahipken Avrupa ekonomilerinin pek ço-u hala eski Yugoslavya ve çöken Sovyetler Birli-i'inden has-l olmaktad-r. Buradaki Avrupa sözcü-ü Avrupa ekonomisi s„n-rlar-n“ Asya'da Azerbaycan ve K„br“s s„n-r“ olarak içerir.

K-ta olarak Avrupa dünyada en büyük ekonomiye sahiptir. Avrupa'n-n en geni- ulusal ekonomisi Almanya olup,nominal GSY-H de global olarak 3.ncü s„radad“r.Ve sat-n alma gücü paritesi'nde (SAGP) be-inci s„radad“r. ve onun ikincisi Birle“ik Krall-k olup, nominal GSY-H'de dünya üçüncüsü ve SAGP'de alt„nc-d“r. Avrupa Birli-i dünyan-n en geni- (IMF ve Dünya Bankas-'na göre 2005) veya ikinci en geni- ekonomisidir(CIA world Factbook-2006)

Ülkeler

Ana madde: Avrupa ülkeleri listesi

Avrupa

Avrupa'n-n Birle„mi“ Milletler taraf-ndan olu„turulmu“ bölgeleri: -- Kuzey Avrupa -- Bat- Avrupa -- Do-u Avrupa -- Güney Avrupa

Ülke ve Bayra--	Yüzölçümü (km²)	Nüfus (2002)	Nüfus Yo„unlu“u (km²)	Ba“kent
Do-u Avrupa:
Azerbaycan[1]	86,600	8,870,000	105.7	Bakü
Belarus	207,600	10,335,382	49.8	Minsk
Bulgaristan	110,910	7,621,337	68.7	Sofya
Çek Cumhuriyeti	78,866	10,256,760	130.1	Prag
Ermenistan[2]	29.800	3,002,594	112.0	Erivan
Gürcistan[3]	49,240	2,447,176	49.7	Tiflis
Kazakistan[4]	2,717,300	15,815,144	5.0	Astana
Macaristan	93,030	10,075,034	108.3	Budape“te
Moldova[5]	33,843	4,434,547	131.0	Ki“inev
Polonya	312,685	38,625,478	123.5	Var“ova
Romanya	238,391	21,698,181	91.0	Bükre“
Rusya[6]	3,960,000	106,037,143	26.8	Moskova
Slovakya	48,845	5,422,366	111.0	Bratislava
Ukrayna	603,700	48,396,470	80.2	Kiev
Kuzey Avrupa:
Birle“ik Krall-k	244,820	60,201,000	244.2	Londra
Danimarka	43,094	5,368,854	124.6	Kopenhag
Estonya	45,226	1,415,681	31.3	Tallinn
Finlandiya	336,593	5,157,537	15.3	Helsinki
“zlanda	103,000	307,261	2.7	Reykjavík
“rlanda	70,280	4,234,925	60.3	Dublin
Letonya	64,589	2,366,515	36.6	Riga
Litvanya	65,200	3,601,138	55.2	Vilnius
Norveç	386,269	4,527,984	11.8	Oslo
“sveç	449,964	9,090,113	19.7	Stokholm
Güney Avrupa:
Arnavutluk	28,748	3,544,841	123.3	Tiran
Andorra	468	68,403	146.2	Andorra la Vella
Bosna-Hersek	51,129	3,964,388	77.5	Sarayova
H“rvatistan	56,542	4,390,751	77.7	Zagreb
Türkiye[7]	814.576	70,044,932	85.9	Ankara
Yunanistan	131,940	10,645,343	80.7	Atina
“talya	301,230	58,751,711	191.6	Roma
Makedonya	25,333	2,054,800	81.1	Üsküp
Malta	316	397,499	1,257.9	Valletta
Karada-[8]	13,812	616,258	44.6	Podgorica
K„br“s Cumhuriyeti[9]	9,251	788,457	85	Lefko“a
Kosova[10]	10,887	2,200,000	220	Pri“tine
Portekiz[11]	91,568	10,084,245	110.1	Lizbon
San Marino	61	27,730	454.6	San Marino
S“rbistan[12]	77,474	9,663,742	109.4	Belgrad
Slovenya	20,273	1,932,917	95.3	Ljubljana
“spanya[13]	498,506	40,077,100	80.4	Madrid
Bat- Avrupa:
Avusturya	83,858	8,169,929	97.4	Viyana
Belçika	30,510	10,274,595	336.8	Brüksel
Fransa[14]	547,030	59,765,983	109.3	Paris
Almanya	357,021	83,251,851	233.2	Berlin
Lihten“tayn	160	32,842	205.3	Vaduz
Lüksemburg	2,586	448,569	173.5	Lüksemburg
Monako	1.95	31,987	16,403.6	Monako
Hollanda[15]	41,526	16,318,199	393.0	Amsterdam
“sviçre	41,290	7,301,994	176.8	Bern
Toplam	10,396,619 [16]	694,270,001[17]	66.8

Notlar

K-talar

Afrika-Avrasya

Amerika

Avrasya

Okyanusya

Afrika

Antarktika

Asya

Avrupa

K. Amerika

G. Amerika

Avustralya

Yerbilimsel k“talar Gondvana - Lavrasya - Pangea - Panotya - Rodinya - Kolombiya - Kenorland - Ur - Vaalbara

Efsanevî k“talar Atlantis - Kerguelen Yaylas- - Lemurya - Mu - Terra Australis - Zealandiya