1989 - Celebrity Encyclopedia

deutsch

dansk

Web

Pictures

Videos

News

Shopping

Encyclopedia

Search in Encyclopedia for 1989

Rok 1989 / MCMLXXXIX Stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek

Sto lat wstecz

Dziesi-ciolecia: 1930-1939 1940-1949 1950-1959 1960-1969 1970-1979 1980-1989 1990-1999 2000-2009

Lata: 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

||||||||||

Wydarzenia w Polsce

1 stycznia - zniesiono kartki na benzyn-, talony na samochody, kwity na w-giel; utrzymano kartki na mi-so i jego przetwory. Utworzono Wigierski Park Narodowy
4 stycznia - "Polityka" zamie„ci“a wywiad z Lechem Wa„-s“ pt. "... i dlatego musimy si- dogada-".
6 stycznia - PWN wyda-o ksi„-k“ Eleny Ceausescu pt. "Stereospecyficzna polimeryzacja izoprenu".
27 stycznia - rozmowy w Magdalence, ustalono termin obrad Okr„g“ego Sto-u.
6 lutego - rozpocz--y si- obrady Okr„g“ego Sto-u.
15 lutego - Sejm PRL ustanowi- 11 listopada Narodowym „wi“tem Niepodleg„o“ci; ustawa wesz-a w -ycie 21 lutego.
25 lutego - prapremiera dwóch jednoaktówek Vaclava Havla "Audiencja" i "Protest" w re-yserii Feliksa Falka (Teatr Powszechny).
27 lutego - zespó- ekspertów Ko„cio“a Katolickiego zyska- poparcie 78 g-osów dla projektu ustawy o prawnej ochronie dziecka pocz-tego; PRON popar- inicjatyw-.
5 marca - "Pier„cie“ Nibelunga" Ryszarda Wagnera na scenie Teatru Wielkiego w Warszawie (re-. August Everding).
15 marca - legalny obrót dewizami - pojawi-y si- pierwsze prywatne kantory; kurs dolara waha- si- w granicach 2900-3000 z-.
30 marca - pierwsza pacjentka w -ódzkim Szpitalu Centrum Matki Polki.
31 marca - obradowa-o XI Plenum KC PZPR; Wojciech Jaruzelski o obradach "Okr„g“ego Sto-u": "Oczekujemy, -e zostan- one uwie-czone osi„gni“ciem porozumienia w sprawach naj-ywotniejszych dla pomy„lno“ci narodu, dla si-y ludowego pa-stwa, dla procesów reform w warunkach socjalistycznej demokracji parlamentarnej".
1 kwietnia - podwy-ka cen energii elektrycznej i paliw. W I kwartale 1989 r. podniesiono ceny w-gla, artyku-ów mleczarskich, t-uszczów ro-linnych, mi-sa i op-aty komunikacyjne.
5 kwietnia - podpisano porozumienia Okr„g“ego Sto-u.
17 kwietnia - ponowna rejestracja "Solidarno“ci".
18 kwietnia - w gmachu sejmu odby-o si- spotkanie Wojciecha Jaruzelskiego z Lechem Wa„-s“ w sprawie ponownej rejestracji "Solidarno“ci".
25 kwietnia - przyby- z wizyt- sekretarz generalny ONZ, Javier Pérez de Cuéllar.
27 kwietnia - Jerzy Urban zosta- ministrem i prezesem Radia i Telewizji; rzecznikiem rz-du zosta- Zbys-aw Rykowski, dotychczasowy zast-pca Urbana.
28 kwietnia - pierwszy pó-godzinny program radiowy "Solidarno“ci".
30 kwietnia - -rednia p-aca w kraju wynios-a 107 tys. z-.
2 maja - pisarka szwedzka Astrid Lindgren zosta-a doktorem honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego.
2 maja - akcje ostrzegawcze i strajki p-acowe w licznych kopalniach.
8 maja - ukaza- si- pierwszy numer Gazety Wyborczej pod redakcj- Adama Michnika.
10 maja - przyby- z wizyt- prezydent W“och Francesco Cossiga.
12 maja - prawnie uznano wyznanie -wiadków Jehowy w Polsce.
17 maja - Sejm PRL uchwali- ustaw- reguluj„c“ status prawny Ko„cio“a Katolickiego w PRL.
30 maja - powsta-o Stowarzyszenie Pisarzy Polskich; prezesem zosta- Jan Józef Szczepa-ski.
1 czerwca - w Gda“sku podpisano porozumienie w kwestii ratowania Stoczni Gda-skiej. Miliarderka z USA Barbara Piasecka-Johnson zobowi„za“a si- do zainwestowania w zak-ad 100 mln dol., za co mia-a otrzyma- 55 proc. akcji przedsi-biorstwa.
2 czerwca - ukaza- si- zlikwidowany w stanie wojennym tygodnik "Solidarno--"; naczelnym redaktorem zosta- ponownie Tadeusz Mazowiecki.
4 czerwca - pierwsza tura wyborów do tzw. Sejmu kontraktowego, zwyci-ska dla Obywatelskiego Komitetu Wyborczego skupionego wokó- Solidarno“ci; dat- t- uwa-a si- najcz--ciej za koniec re-imu komunistycznego w Polsce.
12 czerwca - legalizacja rozwi-zanego w stanie wojennym Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.
14 czerwca - z 3-dniow- wizyt- przyby- do Polski François Mitterrand.
18 czerwca - druga tura wyborów parlamentarnych w Polsce.
27 czerwca - zjazd Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Prezesem zosta- Stefan Bratkowski, honorowym prezesem - Jerzy Turowicz.
30 czerwca - genera- Wojciech Jaruzelski odmówi- kandydowania na urz-d prezydenta pa-stwa.
1 lipca - na terenie eksploatowanym przez kopalni- "Szombierki" w Bytomiu podziemny wybuch uszkodzi- 300 budynków.
3 lipca - Gazeta Wyborcza opublikowa-a artyku- Adama Michnika pt. "Wasz prezydent, nasz premier", który by- symbolicznym pocz-tkiem zmiany rz-dów.
4 lipca - pierwsze posiedzenie Sejmu i Senatu; Miko-aj Kozakiewicz - marsza-kiem Sejmu, Andrzej Stelmachowski - marsza-kiem Senatu; powo-anie Trybuna-u Stanu.
17 lipca - wznowiono stosunki dyplomatyczne mi-dzy Polsk- a Watykanem.
19 lipca - Zgromadzenie Narodowe wybra-o prezydentem genera-a Wojciecha Jaruzelskiego (jako -e nast„pi“a te- zmiana prezydenta emigracyjnego, by- to wyj-tkowy dzie- w historii Polski - z trzema prezydentami w ci-gu doby).
19 lipca - po -mierci Kazimierza Sabbata ostatnim prezydentem RP na uchod-stwie zosta- Ryszard Kaczorowski.
20 lipca - na posiedzeniu Klubu Obywatelskiego w Sejmie, grupuj-cego solidarno-ciowych pos-ów i senatorów, cz obecnych skrytykowa-a pos-ów, którzy g-osowali na Wojciecha Jaruzelskiego podczas wyboru prezydenta. W ich obronie wyst„pi“ Jacek Kuro-, mówi-c, -e g-osowali oni zgodnie ze swoim sumieniem.
29 lipca - rz-d Rakowskiego podj-- decyzj- o urynkowieniu cen „ywno“ci.
1 sierpnia - zniesiono kartki na mi-so na terenie ca-ego kraju.
10 sierpnia - prezydent wyst„pi“ z inicjatyw- rejestracji NZS.
11 sierpnia - mi-dzynarodowy kongres -wiadków Jehowy zgromadzi- w Warszawie 54,5 tys. uczestników z 26 krajów, poza tym odby-y si- w tym samym czasie kongresy w Chorzowie i Poznaniu. W sumie 166 tys. obecnych oraz 6 093 ochrzczonych.
12 sierpnia - w kraju nast„pi“ wzrost chaosu rynkowego, strajków, spo-ecznego niezadowolenia. Kurs dolara wzrós- o 8 100 z-.
18 sierpnia - burza gradowa nad Zamojszczyzn-; zanotowano straty w 6 gminach.
24 sierpnia - Tadeusz Mazowiecki otrzyma- misj- tworzenia rz-du.
31 sierpnia - cena 1 dolara USA przekroczy-a 10 tys. z“. Niektóre artyku-y podro„a“y w sierpniu siedmiokrotnie.
4 wrze-nia - o-wiadczenie OPZZ ("pot-guje si- chaos w gospodarce"), krytyka zbyt d-ugiego formowania nowego rz-du. 3 dni pó-niej OPZZ wezwa-o do rozliczenia by-ego rz-du, odpowiedzialnego za pog--bienie kryzysu.
10 wrze-nia - pierwszy powojenny Zjazd Oficerów Kawalerii II RP (Warszawa-Grudzi“dz).
10 wrze-nia - sekretariat prymasa Polski poinformowa-, -e z powodu okoliczno-ci "nie sprzyjaj-cych po-ytkowi duszpasterskiemu" od„o“ona zosta-a podró- kardyna-a Józefa Glempa do USA
11 wrze-nia - Roman Malinowski zrezygnowa- z funkcji prezesa Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego; zast„pi“ go Dominik Ludwiczak.
12 wrze-nia - powsta- nowy rz-d.
29 wrze-nia - rozwi-zanie ZOMO, u-ywanych w starciach ulicznych.
1 pa-dziernika - z Dworca Wschodniego w Warszawie wyruszy- o godz. 2:50 specjalny poci-g z 809 uciekinierami z NRD, którzy okupowali ambasad- RFN. W-adze NRD obieca-y swobodny przejazd przez jej terytorium.
3 pa-dziernika - z wizyt- przyby- król Hiszpanii Juan Carlos I z „on“ Zofi-.
3 pa-dziernika - zako„czy“y si- obrady XV Plenum KC PZPR: Mieczys-aw F. Rakowski wyrazi- nadziej-, -e partia dotrwa w jedno-ci do zjazdu, który mia- si- odby- w styczniu 1990. Plenum zaaprobowa-o ide- powstania nowej partii.
12 pa-dziernika - Prokurator Generalny PRL zwróci- si- z pro„b“ do Generalnego Prokuratorstwa ZSRR o wszcz-cie -ledztwa w sprawie Katynia, Ostaszkowa, Starobielska oraz tzw. procesu szesnastu.
31 pa-dziernika - Andrzej -apicki prezesem ZASP.
11 listopada - po raz pierwszy po zako-czeniu II wojny -wiatowej oficjalnie obchodzono Narodowe „wi“to Niepodleg„o“ci.
12 listopada - kanclerz RFN Helmut Kohl i premier Tadeusz Mazowiecki uczestniczyli w mszy polowej w Krzy“owej, ko„cz“c j- symbolicznym gestem pojednania.
16 listopada - w Warszawie przyst-piono do demonta-u pomnika Feliksa Dzier„y“skiego.
18 listopada - po raz pierwszy wyemitowano "Wiadomo-ci" w TVP1
23 listopada - Sejm PRL zlikwidowa- Urz“d do Spraw Wyzna- i Ochotnicz- Rezerw- Milicji Obywatelskiej (ORMO).
26 listopada - XI Kongres ZSL przekszta„ci“ parti- w Polskie Stronnictwo Ludowe "Odrodzenie".
26 listopada - uroczysty ingres nuncjusza apostolskiego, arcybiskupa Józefa Kowalczyka.
30 listopada - Sejm rozpocz-- debat- nad zmian- konstytucji, z której miano usun-- zapis mówi-cy o przewodniej roli PZPR.
18 grudnia - Arty-ci dla Rzeczypospolitej - to pierwszy z cyklu koncertów, jakimi twórcy chcieli wspomóc Fundusz Daru Narodowego, wspieraj-cy rz-d Tadeusza Mazowieckiego.
28 grudnia - Sejm PRL przyj-- tzw. plan Balcerowicza, czyli pakiet ustaw zmieniaj-cych ustrój gospodarczy kraju.
29 grudnia - Sejm PRL zmieni- nazw- pa-stwa na Rzeczpospolita Polska z dniem 31 grudnia 1989, a okre-lenie "pa-stwo socjalistyczne" zosta-o zast-pione sformu-owaniem "pa-stwo demokratyczne".
30 grudnia - spotkanie mi-dzy Lechem Wa„-s“ a Mieczys-awem Rakowskim.

Wydarzenia na -wiecie

11 stycznia - w-adze Czechos“owacji poda-y do wiadomo-ci, -e b„d“ znakowa- chemicznie produkowany w krajowych zak-adach materia- wybuchowy -Semtex-, celem -atwiejszego rozpoznania w przypadku u-ycia go przez terrorystów.
14 lutego - w Iranie ajatollah Chomeini skaza- zaocznie na kar- -mierci brytyjskiego pisarza Salmana Rushdiego za obraz- islamu w ksi--ce „Szata“skie wersety-.
15 lutego - ostatnie oddzia-y Armii Radzieckiej opu„ci“y Afganistan.
24 marca - tankowiec MT Exxon Valdez wp„yn-“ na ska-y w Zatoce Alaska w okolicy cennego przyrodniczo Sundu (Cie-niny) Ksi-cia Williama. Wydosta-o si- z niego 11 mln z 53 mln galonów nieprzerobionej ropy naftowej powoduj-c katastrof- ekologiczn-.
15 kwietnia - pocz-tek demonstracji na placu Tiananmen w Pekinie.
20 kwietnia - papie- Jan Pawe- II przyj-- na pó-godzinnej audiencji Lecha Wa„-s“ z „on“ Danut“ oraz osoby towarzysz-ce.
21 maja - wyemitowano ostatni odcinek serialu Miami Vice, "Freefall".
1 czerwca - sympatycy -Solidarno„ci“, którzy rozlepiali plakaty wyborcze na budynku ambasady PRL w Pary“u, zostali napadni-ci przez ochron- placówki. Trzy osoby dozna-y obra„e“, jednej z-amano dwa -ebra.
4 czerwca - armia chi-ska zmasakrowa-a prodemokratycznie protestuj-cych studentów na placu Tiananmen.
19 lipca - w Londynie zmar- prezydent RP na emigracji Kazimierz Sabbat, zast„pi“ go Ryszard Kaczorowski.
24 lipca - delegacja -Solidarno-ci“, która przebywa-a w Czechos“owacji, spotka-a si- z by-ym pierwszym sekretarzem partii z czasów praskiej wiosny, Alexandrem Dub-ekiem. Wspólnie wydano o-wiadczenie stwierdzaj-ce, -e inwazja na Czechos„owacj“ w 1968 roku by-a bezprawna.
23 sierpnia - oko-o 2 milionów mieszka-ców Litwy, “otwy i Estonii utworzy-o w ge-cie protestu tzw. "ba“tycki „a“cuch" - „a“cuch ludzi o d„ugo“ci 600 km
18 pa-dziernika - w NRD dymisj- z„o-y“ wieloletni I sekretarz SED, Erich Honecker.
9 listopada - rozpocz--o si- burzenie muru berli-skiego.
15 listopada - przemówienie Lecha Wa--sy w Kongresie USA, przyj-te z aplauzem i daj-ce kolejny impuls do dalszych wydarze- w pozosta-ych "demoludach"
17 listopada - legalna demonstracja studentów w Pradze st-umiona przez milicj- (Ve-ejná bezpe-nost); pog-oska o -mierci studenta spowodowa-a og-oszenie strajku aktorów i studentów i da-a pocz-tek aksamitnej rewolucji w Czechos“owacji.
26 listopada - ostatnie wietnamskie oddzia-y wojskowe opu„ci“y Kambod-“.
30 listopada - rozg„o“nia radiowa w Pradze poinformowa-a, -e w najbli-szym czasie rozpocznie si- demonta- umocnie- i zasieków na granicy czechos-owacko-austriackiej.
16 grudnia - w Rumunii wybuch-o powstanie przeciw komunistycznemu dyktatorowi Nicolae Ceau-escu.
25 grudnia - rozstrzelano Elen- i Nicolae Ceau-escu.
29 grudnia - Václav Havel zosta- prezydentem Czechos“owacji.
Powsta- Uniwersytet -w. Krzy-a w Rzymie.

Urodzili si-

9 stycznia - Michael Beasley, ameryka-ski koszykarz
19 stycznia - Gieorgij Puchalski, polski tancerz, finalista drugiej edycji programu "You Can Dance-po prostu ta-cz"
30 stycznia - Marta Moszczy-ska, by-a aktorka Teatru Studio Buffo, obecna solistka Piotra Rubika
6 marca - Agnieszka Radwa-ska, polska tenisistka
5 maja - Chris Brown, ameryka-ski wokalista
14 maja - Arthur Pauli, austriacki skoczek narciarski polskiego pochodzenia
30 maja - Sara Müldner, polska aktorka m-odego pokolenia
11 lipca - David Henrie, ameryka-ski aktor
15 lipca - Agata Zwiejska, polska p-ywaczka
23 lipca - Daniel Radcliffe, brytyjski aktor
15 sierpnia - Joseph Adam "Joe" Jonas, cz-onek zespo-u Jonas Brothers
28 sierpnia - Mieszko Wojdak,
1 wrze-nia - bli-niacy Bill Kaulitz i Tom Kaulitz, wokalista i gitarzysta niemieckiego zespo-u popowego Tokio Hotel
17 wrze-nia - Phoebe Tonkin, australijska aktorka
27 wrze-nia - Ephraim Beks, wokalista zespo-u Lexington Bridge
30 grudnia - Ryan Sheckler, zawodowy, ameryka-ski skateboardzista