- Federacja Rosyjska
Flaga Rosji God-o Rosji
Hymn: - - (Hymn Pa-stwowy Federacji Rosyjskiej) ( Pos-uchaj)
J“zyk urz-dowy	rosyjski, lokalnie tak-e 27 innych j-zyków
J-zyk u-ywany	rosyjski, lokalnie tak-e ok. 100 innych
Stolica	Moskwa
Ustrój polityczny	republika federalna o semiprezydenckim (mieszanym) systemie rz-dów
G“owa pa-stwa	prezydent Dmitrij Miedwiediew
Przewodnicz-cy Dumy	Borys Gryz-ow
Szef rz-du	premier W-adimir Putin
Powierzchnia  - ca-kowita  - wody -ródl-dowe	1. na -wiecie 17 075 400 km² 0,52%
Liczba ludno“ci (2008)  „ ca“kowita   - g„sto-“ zaludnienia	8. na -wiecie 142,0 mln.[3]- 8 osób/km²
PKB (2008)  „ ca“kowite   - na osob-	1699,6 mld. USD[4]- 12 012 USD-
PKB (PPP) (2008)  „ ca“kowite   - na osob-	2274,6 mld. USD- 16 085 USD-
Jednostka monetarna	1 rubel rosyjski = 100 kopiejek (RUB)
Istnieje po rozwi-zaniu:	ZSRR 26 grudnia 1991
Religia dominuj-ca	Prawos“awie (66%)
Strefa czasowa	UTC +2 do +12 - zima UTC +3 do +13 - lato
Kod ISO 3166	RU
Domena internetowa	.ru
Kod samochodowy	RUS
Kod telefoniczny	+7
1  Dane szacunkowe na 1 stycznia 2008 podane za rosyjsk- Federaln- S„u-b“ Statystyki Pa-stwowej. Publikacja CIA The World Factbook szacuje liczb- ludno-ci Rosji w lipcu 2008 na ok. 140 702 000. 2  Dane dotycz-ce PKB na podstawie szacunków Mi-dzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2008.

Kreml w Moskwie

Dmitrij Miedwiediew, Prezydent Rosji

Portal:
Rosja

Rosja, Federacja Rosyjska (ros. -, Rossija; - , Rossijskaja Fiedieracyja)pos-uchaj po rosyjsku ^-/i - pa-stwo rozci„gaj“ce si- od wschodniej Europy poprzez pó„nocn“ cz Azji po Ocean Spokojny. Rosja jest najwi-kszym pa-stwem na -wiecie wed-ug powierzchni, jej terytorium jest wi-ksze od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod wzgl-dem liczby ludno-ci zajmuje 8. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie i Bangladeszu).

W ZSRR Rosja (czyli Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka, w skrócie RFSRR) pe„ni“a rol- dominuj„c“, od 1991 roku jest samodzielnym pa-stwem. Wida- ró„nic“ mi-dzy obecn- pozycj- Rosji, a czasami zimnej wojny, kiedy ZSRR by- jednym z dwóch -wiatowych supermocarstw. Obecnie Rosja jest uwa-ana za -wiatowe mocarstwo, a przez niektórych nawet za supermocarstwo.

Pochodzenie nazwy kraju

Nazwa Rosja, któr- zacz-to u„ywa“ pod koniec XV wieku, pochodzi od greckiej nazwy Rusi Rh-s. Zatem Rosja znaczy tyle co "Ru“".^[1] O ile etymologia s-owa Rosja wydaje si- oczywista, o tyle pochodzenie s-owa Ru- wzbudza wiele kontrowersji. W historii wywodzono j- od nazwy staro-ytnego plemienia Roksolanów (hipoteza Sz. Zimorowica), albo od s-owa "rossieja" co oznacza "po ziemi, daleko" (hipoteza M. Stryjkowskiego). Wspó„cze“ni j-zykoznawcy wywodz- najcz--ciej nazw- Ru- od ugrofi“skiego s-owa "Ruotsi", które oznacza "mieszka-cy wybrze-a", "brze-anie". Finowie do dzisiaj nazywaj- tak równie- Szwedów, od których s-owo to mogli przej--.^[2]

Polityka

Rola w polityce -wiatowej

Poniewa- Federacja Rosyjska jest prawnym sukcesorem ZSRR, a wi„kszo-“ terytorium, ludno“ci i produkcji przemys-owej ZSRR by-a w Rosji, po upadku ZSRR Rosja nadal pe-ni wa„n“ rol- w polityce -wiatowej. Kraj ten nale-y do G8. Rosja zosta-a oficjalnie w--czona do G7 w roku 1998 nie ze wzgl-du na znaczenie ekonomiczne, lecz z przyczyn politycznych. By- to wyraz wdzi„czno“ci dla prezydenta Jelcyna za przeprowadzenie reform gospodarczych w Rosji i za jego neutraln- postaw- wobec rozszerzenia NATO na wschód, co da-o G7 + Rosj-. G8 utworzono ju- za rz-dów W-adimira Putina wraz z polepszaniem si- w tym czasie sytuacji ekonomicznej w Rosji.

Rosja jest pe-noprawnym cz-onkiem nast„puj“cych organizacji mi-dzynarodowych: APEC, ARF, BIS, BSEC, CE, Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, G8, GCTU, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, Mi“dzynarodowy Ruch Czerwonego Krzy-a i Czerwonego Pó„ksi-“yca, IDA, IFC, IFRCS, Mi-dzynarodowa Organizacja Hydrograficzna, ILO, IMO, Inmarsat, Interpol, IPU, ISO, ITSO, ITU, ITUC, Klub Paryski, Mi-dzynarodowy Fundusz Walutowy, Mi-dzynarodowy Komitet Olimpijski, MIGA, MINURSO, NSG, ONZ, OPCW, Organizacja Uk-adu o Bezpiecze-stwie Zbiorowym, OSCE, PCA, PFP, Powszechny Zwi-zek Pocztowy, Rada Arktyczna, Rada Bezpiecze-stwa ONZ, Rada Pa-stw Morza Ba-tyckiego, Rada Partnerstwa Euroatlantyckiego, SCO, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNIDO, UNITAR, UNMEE, UNMIL, UNMIS, UNOCI, UNOMIG, UNTSO, UNWTO, WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, Wspólnota Niepodleg-ych Pa-stw, ZC, Zwi-zek Bia-orusi i Rosji oraz posiada status obserwatora w organizacjach: CERN, Mi-dzynarodowa Organizacja ds. Migracji, Stowarzyszenie Integracji Latynoameryka-skiej, OAS, OIC i WTO. Rosja jest tak-e sygnotariuszem Mi-dzynarodowego Trybuna-u Karnego, partnerem w rozmowach ASEAN i go-ciem NAM-u.^[3]

Ustrój polityczny

Zobacz wi-cej w osobnym artykule: Ustrój polityczny Rosji.

Rosja jest pa-stwem federacyjnym o semiprezydenckim (mieszanym) systemie rz-dów. Od 17 kwietnia 1992 roku u-ywa 2 równorz-dnych nazw Rosja i Federacja Rosyjska. Zgodnie z konstytucj-, zaaprobowan- w referendum z 12 grudnia 1993 roku, g-ow“ pa-stwa jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 4-letni- kadencj-. Prezydent ma szerokie uprawnienia w zakresie w-adzy ustawodawczej (prawo wydawania dekretów z moc- ustawy) i w-adzy wykonawczej (jest m.in. gwarantem konstytucji, praw i swobód obywatelskich, naczelnym dowódc- si- zbrojnych oraz arbitrem w sprawach mi-dzy w„adz“ centraln- i regionaln-).

Organem w-adzy ustawodawczej jest dwuizbowy parlament - Zgromadzenie Federalne, sk„adaj“ce si- z izby wy-szej: Rady Federacji oraz izby ni-szej: Dumy Pa-stwowej. W sk-ad Rady Federacji wchodzi 178 cz-onków (po 2 przedstawicieli z ka-dego z 89 podmiotów federacji: po 1 reprezentancie w-adzy ustawodawczej i wykonawczej). Duma Pa-stwowa sk-ada si- z 450 deputowanych wybieranych na 4-letni- kadencj- w wyborach powszechnych (225 mandatów zostaje obsadzonych w okr-gu federalnym na podstawie systemu proporcjonalnego z list partyjnych, 225 - w okr-gach 1-mandatowych).

Organem w-adzy wykonawczej jest rz“d, na którego czele stoi przewodnicz-cy (premier) powo-ywany przez prezydenta w uzgodnieniu z Dum- Pa-stw. Cz-onków rz-du mianuje prezydent na wniosek premiera. Subiekty Federacji Rosyjskiej maj- w-asne konstytucje i organy w-adzy ustawodawczej oraz wykonawczej.

Partie polityczne

Zobacz wi-cej w osobnym artykule: Partie polityczne Rosji.

W Rosji istnieje system wielopartyjny. Partie konkuruj- o miejsca w dwuizbowym parlamencie - 450-osobowej Dumy Pa-stwowej i 178-osobowej Rady Federacji (po-owa jej cz-onków jest jednak delegowana przez podmioty federacji). W wyniku ostatnich wyborów w parlamencie znalaz-y si- cztery ugrupowania: Jedna Rosja, Komunistyczna Partia Federacji Rosyjskiej, Liberalno-Demokratyczna Partia Rosji oraz Sprawiedliwa Rosja: Ojczyzna/Emeryci/-ycie.

Do innych pomniejszych partii politycznych nale-- m.in Agrarna Partia Rosji, Jab“oko, Partia O-ywienia Narodowego "Wola Narodu", Pokój i Jedno--, Rosyjska Partia Sprawiedliwo-ci, Sojusz Si- Prawicowych, Unia Demokratyczna i Zielona Alternatywa. Skrajnie krytyczne wobec obecnych w-adz ugrupowanie Inna Rosja zrzesza pi-- niewielkich partii politycznych o ca-kowicie odmiennych programach. W Rosji dzia-a tak-e ruch na rzecz przywrócenia monarchii. Jedn- z wielu organizacji dzia„aj“cych w ramach tego ruchu jest Stowarzyszenie Rodziny Romanowów.

Przestrzeganie praw i swobód

Poziom przestrzegania praw i swobód w Rosji jest niezwykle trudny do ustalenia ze wzgl-du na do-- wielkie ró-nice panuj-ce pomi-dzy poszczególnymi regionami kraju jak i silnym upolitycznieniem tematu. W rankingu Press Freedom Index 2008 organizacji Reporterzy bez Granic, Rosja jest na 141. miejscu na 173.^[4]

Ta sekcja wymaga uzupe-nienia „róde“ podanych informacji. Aby uczyni- j- weryfikowaln“, nale-y poda- przypisy do materia-ów opublikowanych w wiarygodnych „ród“ach.

System penitencjarny
Rosyjskie G-awnoje Uprawlienie Ispo-nienija Nakazanii (GUIN) - G-ówny Zarz-d Wykonania Kar - jest drug- co do wielko-ci (po ameryka-skiej) machin- penitencjarn- na -wiecie. W wi-zieniach przetrzymywanych jest ponad osiemset tysi-cy osób, GUIN sk-ada si- [dane z 2005 roku] z 765 obozów, 598 zak-adów przemys-owych i 70 gospodarstw rolnych, z roczn- produkcj- o warto-ci 16 miliardów rubli. System penitencjarny w Rosji zatrudnia 350 tysi-cy osób. Ponad 38% skaza-ców to recydywi-ci. Ponad 150 tysi-cy wi--niów choruje na gru„lic“ i AIDS, w latach 2003-2004 zmar-o lub pope„ni“o samobójstwo ok. 1600 osób.

Geografia

Po„o“enie

Rosja po„o“ona jest na dwóch kontynentach: Europie i Azji. Rozci-ga si- od Europy Wschodniej przez pó„nocno--rodkow“ Azj-, a- do Oceanu Spokojnego. Rosja graniczy z Norwegi-, Finlandi-, Estoni-, -otw“, Bia-orusi“, Ukrain-, Gruzj-, Azerbejd“anem, Kazachstanem, Chinami, Mongoli-, Kore- Pó„nocn“ oraz Litw- i Polsk- (z dwiema ostatnimi poprzez obwód kaliningradzki). Graniczy tak-e z kilkoma pa-stwami poprzez Morze Ba-tyckie, Morze Czarne, Morze Kaspijskie, Morze Ochockie z Japoni- oraz poprzez Morze Beringa (Cie-nina Beringa) z USA. D„ugo-“ granic l-dowych wynosi 20,3 tys km, morskich - 38 tys km. Rozci„g-o-“ po-udnikowa Rosji wynosi do 4000 km, natomiast rozci„g-o-“ równole-nikowa - 9000 km.

Podzia- terytorialny

Zobacz wi-cej w osobnym artykule: Podzia- terytorialny Rosji.

Mapa podzia-u administracyjnego Rosji. Stan na 01.03.2008

W sk-ad Federacji Rosyjskiej wchodz- 83 równoprawne podmioty:

• 46 obwodów: amurski, archangielski, astracha“ski, bie“gorodzki, bria“ski, czelabi“ski, irkucki, iwanowski, jaros“awski, kaliningradzki, ka“uski, kemerowski, kirowski, kostromski, kurga“ski, kurski, leningradzki, lipiecki, magada“ski, moskiewski, murma“ski, ni-egorodzki, nowogrodzki, nowosybirski, omski, orenburski, or“owski, penze“ski, pskowski, riaza“ski, rostowski, sachali“ski, samarski, saratowski, smole“ski, swierd“owski, tambowski, tiume“ski, tomski, tulski, twerski, uljanowski, w“odzimierski, wo“gogradzki, wo“ogodzki, woroneski
• 21 republik: Adygeja, A“taj, Baszkiria, Buriacja, Chakasja, Czeczenia, Czuwaszja, Dagestan, Inguszetia, Jakucja, Kabardo-Ba“karia, Ka“mucja, Karaczajo-Czerkiesja, Karelia, Komi, Mari E-, Mordwa, Osetia Pó-nocna-Alania, Tatarstan, Tuwa, Udmurcja
• 9 krajów: A“tajski, Chabarowski, Kamczacki, Krasnodarski, Krasnojarski, Nadmorski, Permski, Stawropolski, Zabajkalski
• 2 miasta wydzielone: Moskwa, Sankt Petersburg
• 1 obwód autonomiczny: -ydowski
• 4 okr-gi autonomiczne: Chanty-Mansyjski - Jugra, Czukocki, Jamalsko-Nieniecki, Nieniecki

Strefy czasowe

Strefy czasowe Rosji

Klimat

Klimat przewa-nie kontynentalny strefy umiarkowanej i podbiegunowej, na niewielkim obszarze wschodniego wybrze-a klimat monsunowy, a nad Morzem Czarnym klimat podzwrotnikowy typu -ródziemnomorskiego. -rednia temperatura lipca od 2°C na pó-nocnym wybrze-u i 15°C na wschodzie do 25°C na po-udniu Niziny Wschodnioeuropejskiej. -rednia temperatura stycznia od 1°C nad Morzem Czarnym i -6°C na zachodzie do -20°C na wschodnim wybrze-u i poni-ej -30°C w Syberii Wschodniej (w rejonie Ojmiakonu ok. -50°C). Roczna suma opadów od ponad 600 mm na kra-cu zachodnim i wschodnim do oko-o 200 mm na Syberii -rodkowej i Wschodniej oraz poni-ej 200 mm na Nizinie Nadkaspijskiej. W wysokich górach do 1000 mm. Pokrywa „nie“na utrzymuje si- od 1 miesi-ca nad Morzem Czarnym do 9 miesi-cy na wybrze-ach Morza Arktycznego.

Wraz ze zmniejszeniem si- wp-ywu Oceanu Atlantyckiego maleje ilo-- opadów atmosferycznych i ro-nie roczna amplituda temperatury powietrza. W okolicach Wierchoja-ska odnotowano najwi-ksze na Ziemi, wynosz-ce powy-ej 60°C, roczne amplitudy temperatury powietrza.

Ukszta-towanie powierzchni

Topografia Rosji

Europejsk- cz Rosji zajmuje Nizina Wschodnioeuropejska. W jej cz--ci pó-nocnej dominuje krajobraz polodowcowy. Najwy-szymi wzniesieniami niziny s- wzgórza Wa-daj, gdzie znajduj- si- -ród-a Wo“gi - najd„u“szej rzeki Europy oraz Dniepru i D“winy. Europejsk- cz Rosji od azjatyckiej oddzielaj- góry Ural. Na wschód od Uralu rozci-ga si- Nizina Zachodniosyberyjska o powierzchni oko-o 3 mln km², która stopniowo przechodzi w Wy-yn“ „rodkowosyberyjsk“ (wraz z górami Putorana) o powierzchni oko-o 3,5 mln km². Na pó-noc od Wy-yny -rodkowosyberyjskiej rozci-ga si- Nizina Pó-nocnosyberyjska, natomiast na wschód rozpoczyna si- Nizina -rodkowojakucka. Na wschód od tej niziny rozpoczynaj- si- wschodniosyberyjskie pasma górskie na które sk„adaj“ si-: Góry Wierchoja-skie, Góry Czerskiego, Góry Anadyrskie, Góry Koriackie oraz Góry -rodkowe na pó-wyspie Kamczatka. Na po-udniu Niziny Zachodniosyberyjskiej ku wschodowi rozci„gaj“ si- po-udniowo-syberyjskie pasma górskie na które sk„adaj“ si-: A“taj, Sajany, Góry Jab-onowe, Góry Borszczowoczne, Góry Stanowe, Pasmo Stanowe, Góry A„da“skie, D-ugd“ur oraz Sichote Ali-.

Najwy-szym szczytem Rosji jest Elbrus o wysoko-ci 5642 m n.p.m. znajduj-cy si- w górach Kaukaz, najd„u-sz“ rzek- jest Ob o d„ugo“ci 4338 km lub 5410 km (od „róde“ Irtyszu). W Rosji znajduje si- te- najd„u“sza rzeka Europy - Wo“ga o d„ugo“ci 3690 km. Najwi-kszym jeziorem Rosji (i -wiata) jest Morze Kaspijskie. W Rosji znajduje si- te- najg--bsze jezioro na -wiecie - Bajka“ (oko-o 1/5 -wiatowych zasobów wody s-odkiej). Ma on g„-boko-“ 1637 m, natomiast dno jeziora jest 1285 metrów pod poziomem morza, co tworzy najwi-ksz- na -wiecie kryptodepresj-.

Najwi-ksze miasta Rosji

Zobacz wi-cej w osobnym artykule: Miasta w Rosji.

Zgodnie ze spisem powszechnym z 2002 r. prawa miejskie posiada w Rosji 1108 miejscowo-ci.

Moskwa

Sankt Petersburg

Nowosybirsk

Ni-ny Nowogród

Miasto	Ludno-“	Powierzchnia	Region
Moskwa	10 415 400	1081 km²	Moskwa
Sankt Petersburg	4 600 000	605 km²	Sankt Petersburg
Nowosybirsk	1 405 600	447 km²	Obwód nowosybirski
Ni-ny Nowogród	1 297 600	673 km²	Obwód ni-nonowogrodzki
Jekaterynburg	1 287 007	490 km²	Obwód swierd-owski
Samara	1 157 880	311 km²	Obwód samarski
Omsk	1 134 016	572 km²	Obwód omski
Kaza“	1 105 289	425 km²	Tatarstan
Czelabi“sk	1 077 174	486 km²	Obwód czelabi-ski
Rostów nad Donem	1 062 144	354 km²	Obwód rostowski
Ufa	1 042 437	753,7 km²	Baszkiria
Wo“gograd	1 011 417	565 km²	Obwód wo-gogradzki
Perm	1 001 653	798 km²	Kraj Permski

Demografia

Statystyki demograficzne

Wed-ug -wiatowej Organizacji Zdrowia (ang. World Health Organisation, WHO), 2003:

• Oczekiwana d„ugo-“ -ycia w chwili urodzenia: Rosja zajmuje 48 miejsce w Europie (na 52, --cznie z azjatyckimi pa-stwami b. ZSRR). W ca-ej populacji: 65 lat, w tym: m„-czy“ni 58 lat, kobiety 75 lat. Polska: 28., odpowiednio: 75, 71, 79 lat^[6].
• Pod wzgl-dem oczekiwanej d„ugo“ci -ycia m--czyzn, Rosja jest na 50 miejscu w Europie (na 52). Polska: 28^[7]
• „miertelno-“ poni-ej 5 roku -ycia: 15 miejsce w Europie (18 na 1000; dziewczynki 14 na 1000). Polska 25., odpowiednio: 7 i 9 na 1000^[8].
• „miertelno-“ doros-ych (15-59 lat): 1 miejsce w Europie (480 na 1000; kobiety 182 na 1000). Polska: 20., 202 na 1000; kobiety 81 na 1000^[9].
• Oczekiwane dalsze trwanie -ycia w zdrowiu osób w wieku 60 lat (2002): 48 miejsce w Europie na 52. M„-czy“ni: 10,1 lat, kobiety 14,2 lat. Polska: 28., m„-czy“ni: 17,3 lat, kobiety: 22,17 lat^[10]

Struktura etniczna

Zgodnie ze spisem ludno-ci przeprowadzonym w 2002 roku.^[11]

Religia

53-72% obywateli Rosji to chrze“cijanie (51-70% prawos-awni, 1-2% katolicy, 1% protestanci), 6-15% to muzu-manie. Wyznawcy innych religii stanowi- mniej ni- 1% populacji. Liczba ateistów, agnostyków i wyznawców religii nieodwo„uj“cych si- do poj-cia Boga/bogów (np. buddyzmu lub szamanizmu) wynosi 24-48%^[12].

95% zarejstrowanych prawos-awnych przynale-y do Rosyjskiego Ko„cio“a Prawos-awnego^[13]. Liczba praktykuj-cych prawos-awnych jest stosunkowo niska i wynosi 15-20%^[14]. Islam jest najbardziej rozpowszechinony na Powo-“u, pó“nocnym Kaukazie, zachodniej Syberii i w niektórych wielkich miastach. Buddyzm jest religi- tradycjn- w trzech regionach Rosji: Ka“mucja, Tuwa i Buriacja. W niektórych regionach, jak np. Jakucja lub Czukotka praktykowane s- wierzenia szamanistyczne i animistyczne, b„d“ce najstarszymi religiami na -wiecie.

Edukacja

Rosja nale-y do krajów o najmniejszym odsetku analfabetów na -wiecie (0,6%)^[15]. W Rosji dzia„aj“ obecnie 1304 szko“y wy-sze (685 szko-y pa-stwowe i 619 szko-y prywatne) i 48 uniwersytetów. W latach 2003-2004 liczba uczniów szkó- wy-szych wynios-a 5 947 500 (5 228 700 uczniów szkó- pa-stwowych i 718 800 uczniów szkó- prywatnych)^[16]. W rezultacie silnego nacisku pa-stwa na promowanie nauk „cis“ych oraz technologii w edukacji, matematyka, fizyka, chemia, medycyna, lotnictwo oraz astronautyka s- w Rosji najlepiej rozwini-tymi dziedzinami nauki^[17]. Konstytucja Rosji gwarantuje obywatelom bezp-atny dost-p do edukacji.

Historia

Tu zosta-a zamieszczona Historia Rosji do roku 1991.

Zobacz wi-cej w osobnym artykule: historia Rosji.

Prahistoria i staro„ytno-“

Przypuszczalne kierunki migracji ludno-ci praindoeuropejskiej. Mapa ukazuje ekspansj- genu R1a od 6000 do 3000 lat temu. Fioletowo zaznaczony najstarszy obszar.

Wed-ug teorii kurhanowej ludno-- praindoeuropejska uformowa-a si- na po-udniu dzisiejszej Rosji (ok. 10 000 lat temu) a nast-pnie migruj-c do Europy da-a pocz-tek m.in. Grekom, Germanom, Celtom, Ba“tom i S“owianom. Przypuszczalnie ok. 6000-7000 lat temu przyw„drowa“y z Azji do Europy Pó-nocnej pierwsze plemiona ugrofi-skie. Nowoprzyby-e ludy wkrótce zdominowa-y ludno-- paleoeuropejsk-, która uleg-a ca-kowitej asymilacji z migrantami. Od ok. IX w.p.n.e. obszary wspó-czesnej Rosji zamieszkiwa-y równie- ludy ira-skie, m.in. Sarmaci i Scytowie. Dorzecze Dniepru by-o zasiedlone przez S-owian ju- w V w. n. e.^[18] Niektóre ziemie pó-niejszego Wielkiego Ksi-stwa Moskiewskiego, zw-aszcza obszary pó-nocno-wschodnie, zosta-y zasiedlone przez ludno-- s„owia-sk“ po 1000 r.

W V w.p.n.e. powsta-o nad Morzem Azowskim Królestwo Bospora-skie. Staro-ytni Grecy za„o“yli wiele kolonii na rosyjskim wybrze-u Morza Azowskiego i Czarnego (m.in. Tanais, Fanagoria, Hermonassa, Gorgippia), które pó-niej znalaz-y si- w strefie wp-ywów Cesarstwa Rzymskiego a nast-pnie Bizancjum.

W okresie staro-ytnym i we wczesnym -redniowieczu przez terytorium Rosji w„drowa“y liczne ludy ró-nego pochodzenia, m.in. Hunowie, Alanowie, Awarowie, Bu“garzy, Chazarowie, Po“owcy i W“grzy. Ok. 632 roku powsta-o na po-udniu Rosji pierwsze pa-stwo bu-garskie, tzw. Stara Wielka Bu-garia, które upad-o ok. 671 r. na skutek poniesionej kl-ski w wojnie z Chazarami. Bu-garzy emigrowali wówczas do Europy daj-c pocz-tek dzisiejszemu pa“stwu bu-garskiemu oraz nad Wo„g“, gdzie utworzyli Bu-gari“ Kamsk- (VII-XIII w.). W po-. VII w. na terenach Pó“nocnego Kaukazu powsta- Kaganat Chazarski (ok. 650-969) - jedyne znane pa-stwo judaistyczne, którego mieszka-cy nie byli etnicznymi -ydami. Chazarowie opanowali w VIII w. znaczne obszary po-udniowej Rosji i Ukrainy podporz„dkowuj“c sobie cz wschodniej S„owia“szczyzny (m.in. plemi- Polan).

Pocz-tki pa„stwowo“ci ruskiej

Przez terytoria ruskie przebiega-y szlaki handlowe „-cz“ce kraje Morza Ba-tyckiego z Bizancjum i Bliskim Wschodem (tzw. szlak "od Waregów do Greków" i "szlak sarmacki"). Wyprawy handlowe Dnieprem, Wo-g“, Donem i innymi rzekami zetkn--y podró„uj“cych t-dy kupców i Waregów z plemionami s„owia“skimi.

Ziemie rosyjskie w po-owie IX wieku. Barw- czerwon- oznaczono najstarsze grody ruskie - obszary te stanowi- kolebk- pa„stwowo“ci ruskiej. Lini- niebiesk- oznaczono granice Kaganatu Chazarskiego. Ru- toczy-a z Chazarami w IX w. wiele wojen i wypar-a ich ostatecznie w X wieku z terytoriów dzisiejszej Ukrainy i po-udniowej Rosji.

Pierwszymi historycznymi w-adcami ruskimi byli prawdopodobnie Waregowie (m.in. Ruryk i Oleg M-dry), którzy zgodnie z istniej-cymi przekazami przybyli na ziemie ruskie przed 860 r. Przybycie Ruryka do Nowogrodu Wielkiego w 862 r. uwa-a si- za symboliczny pocz-tek historii Rosji. Ruryk zdo„a“ skupi- pod swymi rz-dami cz Waregów, plemion wschodnios„owia“skich (S“owienie, Krywicze i Po“oczanie) oraz plemion ugrofi-skich (Czud-, We-, Merja, Muroma i Meszczera) i stworzy- fundamenty pa-stwa ruskiego, tzw. Rusi Nowogrodzkiej^[19]. Ruryk by- tak-e za„o“ycielem dynastii Rurykowiczów, która sprawowa-a rz-dy w Rosji do 1598 roku.

Z czasem cz dru-yny Ruryka (m.in. Askold i Dir) odzieli-a si- od niego i uda-a si- w dó- Dniepru opanowuj-c podleg-e