Recenzent przy pracy. Recenzentami artyku-ów naukowych s- w absolutnej wi„kszo“ci specjali-ci z danej dziedziny, którzy wykonuj- t- prac- bezp-atnie.
Recenzja naukowa (ang. - peer review) - recenzja utworu naukowego (dysertacji, ksi-“ki, publikacji w czasopi-mie naukowym), której celem jest ocena naukowej zawarto-ci tego utworu.
Angielskie peer review ma nieco inne znaczenie ni- recenzja naukowa. Podkre-la on, -e recenzentami s- wybrane osoby ze -rodowiska naukowego maj-ce szczegó„ow“ wiedz- z danego dzia-u nauki.
W odró-nieniu od recenzji artystycznej, recenzja naukowa jest zwykle pisana przed og-oszeniem utworu naukowego w druku i ma cz-sto decyduj-cy wp-yw o tym czy dany utwór zostanie przyj-ty do rozpowszechniania.
W szczególno-ci recenzja naukowa jest podstawowym narz-dziem w czasopismach naukowych, gdzie stanowi kluczowy element systemu akceptowania i wyboru publikacji do druku. System ten, nazywany w krajach anglosaskich "peer-review", opiera si- na anonimowo-ci i niezale„no“ci recenzentów, co ma zach„ci“ do nieskr-powanej krytyki i ogranicza- kumoterstwo. Sk-ada si- on z nast„puj“cych etapów:
Schemat systemu recenzowania w czasopismach naukowych
- Autor publikacji wysy-a manuskrypt artyku-u (zwykle w formie elektronicznej) do edytora
- Edytor dokonuje wst-pnej oceny publikacji i mo-e j- odrzuci-, gdy np: nie spe-nia ona podstawowych wymogów j-zykowych czy tematycznych
- Wst-pnie zaaprobowany manuskrypt jest wysy-any do 1-3 recenzentów, którymi s- zwykle naukowcy zajmuj-cy si- t- sam- lub bardzo pokrewn- tematyk- (niekiedy z manuskryptu usuwane s- informacje umo„liwiaj“ce identyfikacj- autorów publikacji).
- Recenzenci, dzia„aj“c zupe-nie niezale-nie od siebie, oceniaj- publikacj- i wysy„aj“ swoje oceny edytorowi
- Edytor na podstawie tych ocen podejmuje decyzj- o odrzuceniu publikacji (gdy recenzje s- jednoznacznie negatywne), przyj-ciu jej do druku (gdy s- pozytywne) lub odes-aniu jej do autora w celu naniesienia poprawek (gdy recenzje s- pozytywne, ale z licznymi uwagami krytycznymi). W tym ostatnim przypadku, edytor razem z publikacj- odsy-a autorowi teksty recenzji - po usuni-ciu z nich informacji o to„samo“ci recenzentów
- Autor po otrzymaniu recenzji z uwagami krytycznymi ma obowi-zek si- do nich ustosunkowa- i ewentualnie nanie-- w tek-cie publikacji odpowiednie zmiany
- Poprawiony tekst publikacji wraz z odpowiedziami na uwagi recenzentów autor ponownie wysy-a do redakcji, po czym edytor podejmuje ostateczn- decyzj- o odrzuceniu b„d“ przyj-ciu publikacji do druku
- W przypadku, gdy recenzenci przedstawi- sprzeczne opinie lub gdy zachodzi uzasadniona obawa co do ich rzetelno-ci, edytor mo-e powo„a“ kolejnego recenzenta.
Zadaniem ca-ego systemu jest wyeliminowanie z czasopism publikacji, które np. stawiaj- tezy nie maj-ce pokrycia w opisie przeprowadzonych eksperymentów czy zebranych danych historycznych. System ten jednak nie wykrywa inteligentnie przeprowadzonych oszustw, gdy- recenzenci zwykle oceniaj- tylko tekst publikacji i nie powtarzaj- opisanych eksperymentów, ani nie sprawdzaj- szczegó-owo czy zebrane dane historyczne s- prawdziwe. Co wi-cej, system recenzji naukowych opiera si- na zasadzie domniemania uczciwo-ci autorów prac i nie jest nastawiony na wykrywanie fa-szerstw, plagiatów itp. Gdy jednak publikacja opisuje eksperymenty lub podaje dane historyczne zdaj-ce si- potwierdza- bardzo kontrowersyjne tezy, wówczas po wydrukowaniu publikacji znajduj- si- zwykle badacze, którzy staraj- si- te badania odtworzy- we w-asnych laboratoriach lub weryfikuj- w archiwach dane historyczne. Tak wi-c wi„kszo-“ oszustw, wcze-niej czy pó-niej, wychodzi na jaw.
Podobny system recenzowania ma te- miejsce w przypadku decydowania o finansowaniu grantów naukowych i publikowania ksi--ek w wydawnictwach naukowych.
Obecnie w Polsce podobne rozwi-zanie jest stosowane podczas zatwierdzania podr-czników szkolnych do u-ytku szkolnego. Wydawca wybiera recenzentów podr-cznika z listy przedstawionej przez MENiS, którzy oceniaj- dany podr-cznik pod k-tem zawarto-ci merytorycznej. Pozytywne recenzje podr-cznika s- warunkiem dopuszczenia go do u-ytku szkolnego. Nazwiska recenzentów s- nast-pnie publikowane na stronie redakcyjnej podr-cznika.
Nieco inny cel maj- recenzje dysertacji, które pisz- osoby pragn-ce otrzyma- stopie- naukowy. W tym przypadku recenzja odbywa si- jawnie, zarówno ze strony recenzenta, który wie czyj- dysertacj- ocenia, jak i ze strony osoby ocenianej, która dostaje podpisane teksty recenzji. Pozytywna ocena dysertacji przez recenzentów umo-liwia dopuszczenie kandydata do obrony tej dysertacji. W trakcie obrony kandydat musi si- odnie-- do krytycznych uwag recenzentów, a fachowo-- odpowiedzi na te uwagi jest jednym z elementów oceny przebiegu obrony.
Zobacz te-
Linki zewn-trzne
|
