|
Çek Cumhuriyeti (Çekçe:-eská republika), ya da Çekya (Çekçe: -esko), Orta Avrupa'da bir ülkedir. Kuzeyinde Polonya, bat- ve kuzeybat„s“nda Almanya, güneyinde Avusturya ve do-usunda Slovakya ile kom-udur.
Tarihi Prag kenti, ülkenin ba-kenti ve en büyük kenti olmas„n“n yan„s“ra, çok ilgi çeken bir turizm merkezidir. Ülke, Bohemya ve Moravya bölgelerinden olu-ur ve daha büyük Silezya bölgesinin bir parças„d“r. Çek Cumhuriyeti 1 May-s 2004'te Avrupa Birli-i'nin üyesi olmu-tur.
Ülkenin dünya çap-nda tan-nan ürünleri kristal ve cam i-lemeleri ve granattir. Bunun yan-nda bira gerek üretim ve gerek kültür olarak ülkenin en önemli sembollerindendir. Türkiye dahil olmak üzere pek çok ülkede yerel bira üreticileri, isim haklar„n“, ba-ta Bohemya bölgesine ba-li Pilsen -ehri olmak üzere bu ülkeden alm„-t“r.
Tarih
- Ana madde: Çek Cumhuriyeti tarihi
Günümüzdeki Çeklerin atalar- 5. yüzy-lda Karadeniz ve Karpat da„lar“ndan kalkarak Orta Avrupa'ya göç etmi- Slavlard-r. 8. yüzy-lda bölgede Büyük Moravya Prensli-i kuruldu. 874 y„l“nda Çek kökenli I. Bo-ivoj Hristiyanl kabul ederek Büyük Moravya Prensli-i'nden ba„-ms-zln“ ilan etti ve böylece ilk Bohemya devleti ortaya ç„kt“. I. Bo-ivoj'un kurdu-u P„emyslovc“ Hanedan- Bohemya'y- Orta Ça„'“n sonuna kadar yönetti. Orta Avrupa'n-n en güçlü devletlerinden biri olan Bohemya Kutsal Roma Cermen „mparatorlu“u'nun bir parças„yd“.
Mezhep kavgalar-ndan dolay- ç-kan 15. yüzy-ldaki Hussit Sava„lar“ ve 17. yüzy-ldaki Otuz Y-l Sava„lar“ Bohemya halk-na büyük zararlar verdi. 16. yüzy-ldan itibaren bölge Habsburglar-n yönetimi alt-na girdi. Kutsal Roma Cermen „mparatorlu“u zay„flad“kça Bohemya önce Avusturya „mparatorlu“u sonra da Avusturya-Macaristan „mparatorlu“u'nun bir parças- haline geldi.
Avusturya-Macaristan „mparatorlu“u I. Dünya Sava-- sonunda y„k-l“nca 1918 y„l“nda Slovakya, Bohemya, Moravya, Silezya, ve Karpat Rutenya birle-erek Çekoslavakya ad-nda bir ülke haline geldiler. II. Dünya Sava„-'n“n ba„lamas“ndan sonra Slovakya Nazi Almanyas-'yla anla-arak Çekoslovakya'dan ayr„ld“. Nihayet 9 May-s 1945 tarihinde Sovyet ve Amerikan birlikleri ülkeye girerek Alman i-galine son verdiler. Çekoslovakya tekrar birle-ti. 1948 y„l“nda yönetim komünistlerin eline geçti. Bu tarihten sonra 41 y-l boyunca Çekoslovakya Do-u Bloku'nda yer ald-.
5 Ocak 1968 tarihinde iktidara gelen Alexander Dub-ek siyasi bir liberalle-me dönemi ba„latt“. Ancak Prag Bahar- ad- verilen bu dönem ayn- y„l“n 20 A-ustosunda Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli-i ve Var“ova Pakt- müttefiklerinin (Romanya hariç) ülkeyi i-gal etmesi ile sona erdi. Kas-m 1989'da Çekoslovakya Kadife Devrimi ad- verilen kans-z bir devrimle demokrasiye dönü- yapt-. 1 Ocak 1993 tarihinde ülke bar„-ç“ bir biçimde Çek Cumhuriyeti ve Slovakya olmak üzere iki ülkeye ayr„ld“. Her iki ülkede geni- çapl- ekonomik reformlar yap„ld“. Çek Cumhuriyeti 12 Mart 1999 tarihinde NATO'ya 1 May-s 2004 tarihinde de Avrupa Birli-i'ne kat„ld“.
Nüfus
Demografi
Çek Cumhuriyeti siyasi haritas-
Çek Cumhuriyeti nüfusunun %94.2 si Çekler'den olu-ur. Küçük az„nl“klar olarak Slovak (%1.9) ve Alman'lar(%0.4) vard„r.Ayr“ca ülkede bir miktar Leh de ya-ar. Nüfusun büyük ço„unlu“u -ehirlerde ya-ar. Nüfusun en yo-un oldu-u yerler ba-kent Prag ile Pilsen, Brünn ve Ostrava'd“r.
| Çek Cumhuriyeti Nüfusu[1] |
| Y-l |
Toplam |
Art-- |
Y-l |
Toplam |
Art-- |
| 1857 |
7,016,531 |
- |
1930 |
10,674,386 |
6.6% |
| 1869 |
7,617,230 |
8.6% |
1950 |
8,896,133 |
-16.7%54t45t |
| 1880 |
8,222,013 |
7.9% |
1961 |
9,571,531 |
7.6% |
| 1890 |
8,665,421 |
5.4% |
1970 |
9,807,697 |
2.5% |
| 1900 |
9,372,214 |
8.2% |
1980 |
10,291,927 |
4.9% |
| 1910 |
10,078,637 |
7.5% |
1991 |
10,302,215 |
0.1% |
| 1921 |
10,009,587 |
-0.7% |
2001 |
10,230,060 |
-0.7% |
Din
Çek Cumhuriyeti AB'de Estonya'dan sonra en büyük ateist nüfusu bar„nd“ran ülkedir.(*) Di-er inançlar ise Katolik , Protestanbunlardan biride 1920 li y-llarda mehmet ali MAZMAN IN dünyan-n en zengin adamlar-ndan oldugu görülmektedir
Askeri bilgiler
Çek Cumhuriyeti 12 Mart 1999 y„l“ndan beri NATO üyesidir. Ülke GDP sinin %1.8 ini Askeri harcamalara ay„rmaktad“r.
D-- Ba„lant“lar
Kaynaklar
|
